گاز طبیعی، که سالها بهعنوان یک سوخت کلیدی و نسبتاً پاک در سبد انرژی جهان شناخته میشد، حالا با رقبایی قدرتمند روبهروست. توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر، مثل خورشید و باد، همراه با پیشرفت در فناوریهای ذخیرهسازی انرژی، رقابت را برای این سوخت فسیلی سختتر کرده است. این تحولات نهتنها جایگاه گاز طبیعی را در بازار انرژی به چالش میکشند، بلکه آینده این صنعت را با پرسشهایی جدی درباره پایداری و بقای آن مواجه کردهاند.
انرژیهای تجدیدپذیر در دهه گذشته جهشی بزرگ داشتهاند. هزینه تولید برق از پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی بهطور چشمگیری کاهش یافته و حالا در بسیاری از نقاط جهان، از گاز طبیعی ارزانتر شده است. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) پیشبینی میکند که تا سال 2030، انرژیهای تجدیدپذیر بیش از نیمی از تولید برق جهانی را تأمین کنند. این یعنی گاز طبیعی، که بخش بزرگی از مصرفش در نیروگاههاست، با جایگزینهایی روبهروست که نهتنها پاکترند، بلکه از نظر اقتصادی هم رقابتیتر شدهاند. کشورهایی مثل آلمان و چین با سرمایهگذاری کلان در این حوزه، وابستگیشان به گاز را کم کردهاند و این روند در حال گسترش است.
اما چیزی که این رقابت را برای گاز طبیعی واقعاً تهدیدآمیز میکند، پیشرفت در فناوریهای ذخیرهسازی انرژی است. یکی از نقاط ضعف انرژیهای تجدیدپذیر، متناوب بودن آنها بود؛ خورشید همیشه نمیتابد و باد همیشه نمیوزد. اما باتریهای پیشرفته، مثل باتریهای لیتیوم-یون، و فناوریهای نوظهوری مثل ذخیرهسازی هیدروژنی، این مشکل را حل کردهاند. حالا میتوان انرژی تولیدشده در زمان اوج را ذخیره کرد و در زمان نیاز استفاده کرد، بدون اینکه به گاز طبیعی بهعنوان یک منبع پشتیبان نیازی باشد. مثلاً، تسلا با پروژههای عظیم ذخیرهسازی در استرالیا نشان داده که این فناوری چطور میتواند جایگزین نیروگاههای گازی شود.
این رقابت برای صنعت گاز پیامدهای بزرگی دارد. شرکتهای گازی مثل انی و شل، که روی زیرساختهایی مثل خطوط لوله و پایانههای LNG سرمایهگذاری کردهاند، حالا با این ریسک روبهرو هستند که تقاضا برای محصولشان افت کند. کشورهایی مثل قطر و آمریکا، که صادرکنندگان بزرگ گازند، هم ممکن است بازارهایشان را از دست بدهند، بهویژه در مناطقی که به سمت انرژی پاک حرکت میکنند. از طرف دیگر، قیمت گاز که گاهی بهعنوان مزیت رقابتی مطرح بود، حالا تحت فشار قرار گرفته؛ چون انرژیهای تجدیدپذیر با هزینه ثابت و قابل پیشبینیتر، جذابیت بیشتری برای سرمایهگذاران دارند.
با این حال، گاز طبیعی هنوز شانسهایی برای بقا دارد. در کوتاهمدت، میتواند نقش مکمل برای انرژیهای متناوب بازی کند، بهویژه در مناطقی که زیرساخت ذخیرهسازی هنوز کامل نیست. همچنین، فناوریهایی مثل جذب کربن میتوانند گاز را به گزینهای کمآلایندهتر تبدیل کنند. اما در بلندمدت، رقابت با تجدیدپذیرها و ذخیرهسازی، این صنعت را مجبور میکند که خودش را بازتعریف کند. برخی شرکتها به سمت تولید هیدروژن سبز یا بیوگاز رفتهاند تا در این میدان جدید بمانند.
در نهایت، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و فناوریهای ذخیرهسازی، گاز طبیعی را به یک تقاطع بزرگ رسانده است. این صنعت یا باید با نوآوری و انعطافپذیری، بخشی از آینده انرژی بماند، یا به تدریج میدان را به رقبای پاکتر واگذار کند. این رقابت، نهفقط یک تهدید، بلکه فرصتی برای تحول است که آینده گاز را شکل خواهد داد.
